Cập nhật theo Bộ luật Dân sự 2015. Bài viết mang tính tham khảo; việc Tòa án có chấp nhận yêu cầu hay không phụ thuộc vào chứng cứ của từng trường hợp.
Khi một người mất, các con hoặc những người thừa kế khác có thể muốn chia ngay căn nhà đang có. Nhưng nếu đó là nơi người vợ hoặc chồng còn sống đang ở và việc chia nhà làm đảo lộn đời sống của họ, pháp luật có cơ chế cho phép tạm hoãn việc chia. Cơ chế này có điều kiện và thời hạn rõ ràng, không tự động áp dụng.
1. Hai trường hợp hạn chế phân chia di sản
Điều 661 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hai trường hợp khác nhau:
Trường hợp | Căn cứ hạn chế | Hệ quả |
|---|---|---|
Theo ý chí người lập di chúc hoặc thỏa thuận của tất cả người thừa kế | Di chúc hoặc thỏa thuận ghi rõ di sản chỉ được chia sau một thời hạn nhất định | Chỉ khi đã hết thời hạn đó di sản mới được đem chia |
Yêu cầu của vợ hoặc chồng còn sống | Có yêu cầu chia di sản và việc chia ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bên vợ hoặc chồng còn sống và gia đình | Bên còn sống có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần di sản mà những người thừa kế được hưởng nhưng chưa cho chia trong một thời hạn nhất định |
2. Thời hạn hoãn chia theo yêu cầu của vợ hoặc chồng còn sống
Thời hạn chưa cho chia do Tòa án xác định không quá 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Hết thời hạn 03 năm mà bên còn sống chứng minh được việc chia di sản vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của gia đình họ thì có quyền yêu cầu Tòa án gia hạn một lần nhưng không quá 03 năm.
Cần lưu ý: 03 năm là thời hạn tối đa, được tính từ thời điểm mở thừa kế chứ không phải từ khi có yêu cầu. Thời hạn cụ thể do Tòa án xác định, và việc hoãn chỉ có khi Tòa án chấp nhận yêu cầu. Luật không quy định việc hoãn chia tự động kéo dài 03 năm.
3. Hoãn chia không làm mất phần của người thừa kế
Theo Điều 661, Tòa án xác định phần di sản mà những người thừa kế được hưởng nhưng chưa cho chia. Như vậy, phần của từng người vẫn được xác định, chỉ việc chia trên thực tế bị tạm hoãn. Điều này khác với việc tước hay giảm quyền thừa kế.
4. Ý nghĩa thực tế với nhà đất
Với người vợ hoặc chồng còn sống: cần chứng minh được mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, ví dụ căn nhà là chỗ ở duy nhất. Đây là vấn đề chứng cứ, nên chuẩn bị kỹ.
Với các đồng thừa kế khác: có thể cân nhắc thỏa thuận một thời hạn chưa chia ngay từ đầu, thay vì để phát sinh tranh chấp tại Tòa án.
Với người định mua: nhà đất đang trong thời hạn chưa được chia, hoặc đang có tranh chấp về việc chia, cần được kiểm tra kỹ trước khi đặt cọc.
Đọc thêm: bán nhà đất thừa kế khi sổ còn đứng tên người đã mất và lập di chúc để lại nhà đất, nếu muốn ghi sẵn ý chí về thời điểm chia trong di chúc.
Gia đình bạn đang có tranh chấp về thời điểm chia căn nhà thừa kế? Liên hệ Minh Dũng Land để được tư vấn những điểm cần chuẩn bị.