Cập nhật theo Bộ luật Dân sự 2015. Bài viết mang tính tham khảo; trách nhiệm và mức bồi thường cụ thể phụ thuộc vào chứng cứ, thỏa thuận của các bên hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Mùa mưa bão, cây lớn trong khuôn viên nhà bên cạnh gãy cành, bật gốc rồi đổ vào mái tôn, tường rào hay xe đậu trong sân. Người bị thiệt hại thường hỏi: hàng xóm có phải bồi thường không, nếu cây đổ do gió bão thì sao? Bộ luật Dân sự 2015 có quy định riêng về thiệt hại do cây cối gây ra.
1. Ai chịu trách nhiệm khi cây gây thiệt hại?
Theo Điều 604 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý phải bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra. Như vậy, người chịu trách nhiệm không nhất thiết chỉ là người đứng tên trên sổ đỏ. Người đang thuê, đang quản lý thửa đất có cây cũng có thể là chủ thể liên quan, tùy tình huống thực tế.
2. Những trường hợp không phải bồi thường
Khoản 2 Điều 584 quy định người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp thiệt hại phát sinh do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác. Khoản 3 Điều 584 cũng áp dụng nguyên tắc tương tự khi tài sản gây thiệt hại.
Không phải cứ có gió bão là đương nhiên được coi là bất khả kháng. Việc đánh giá thường xem xét cụ thể: cây có dấu hiệu mục, nghiêng, sâu bệnh từ trước hay không; chủ cây đã được nhắc nhở chưa; đã có biện pháp cắt tỉa, chằng chống phù hợp chưa. Những yếu tố này cần được chứng minh bằng chứng cứ cụ thể.
3. Bồi thường theo nguyên tắc nào?
Điều 585 đặt ra nguyên tắc:
thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời; các bên có thể thỏa thuận mức, hình thức và phương thức bồi thường;
bên bị thiệt hại có lỗi thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình;
bên bị thiệt hại không được bồi thường phần thiệt hại xảy ra do không áp dụng biện pháp cần thiết, hợp lý để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại cho chính mình.
Theo Điều 589, thiệt hại do tài sản bị xâm phạm gồm tài sản bị mất, hư hỏng; lợi ích gắn với việc sử dụng tài sản bị giảm sút; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại.
4. Chứng cứ cần thu thập
Ảnh, video hiện trường ngay sau khi cây đổ: vị trí gốc, phần cây gãy, tài sản bị hư hỏng.
Ảnh chụp trước đó cho thấy tình trạng cây (nghiêng, mục, vươn sát nhà) nếu có.
Tin nhắn, văn bản đã từng nhắc chủ cây cắt tỉa hoặc xử lý.
Hóa đơn, báo giá sửa chữa tài sản bị hư hỏng.
Biên bản ghi nhận sự việc có chữ ký các bên hoặc người chứng kiến.
5. Phòng ngừa tốt hơn xử lý
Bộ luật Dân sự cũng có quy định về cây cối mọc vượt quá ranh giới thửa đất và việc cắt tỉa phần vượt ranh. Nội dung này đã được trình bày tại tranh chấp ranh giới đất với hàng xóm. Nếu thiệt hại đến từ công trình xây dựng bên cạnh chứ không phải cây cối, xem xây nhà làm nứt nhà hàng xóm.
Khi thấy cây bên cạnh có dấu hiệu nguy hiểm, thông báo cho chủ cây bằng văn bản hoặc tin nhắn có lưu lại.
Chủ có cây lớn gần nhà người khác nên chủ động kiểm tra, cắt tỉa trước mùa mưa bão.
Hai bên có thể thỏa thuận cách chia chi phí cắt tỉa hoặc xử lý cây.
Nhà bạn bị cây nhà bên cạnh đổ vào và chưa biết nên làm việc với hàng xóm thế nào? Liên hệ Minh Dũng Land để được tư vấn những bước cần chuẩn bị.