Cập nhật theo Bộ luật Dân sự 2015. Bài viết mang tính tham khảo; hệ quả cụ thể phụ thuộc vào nội dung di chúc, thời điểm tìm thấy và chứng cứ.
Gia đình đã chia xong căn nhà theo pháp luật vì không ai tìm thấy di chúc. Vài năm sau, một bản di chúc xuất hiện. Hoặc ngược lại, mọi người biết có di chúc nhưng bản gốc đã bị thất lạc, rách nát. Những tình huống này được Bộ luật Dân sự 2015 xử lý tại Điều 642.
1. Ba tình huống cần phân biệt
Tình huống | Hệ quả theo luật | Căn cứ |
|---|---|---|
Di chúc bị thất lạc hoặc hư hại đến mức không thể hiện đầy đủ ý chí của người lập, và không có bằng chứng nào chứng minh ý nguyện đích thực của người đó | Coi như không có di chúc và áp dụng quy định về thừa kế theo pháp luật | Khoản 1 Điều 642 |
Di sản chưa chia mà tìm thấy di chúc | Di sản được chia theo di chúc | Khoản 2 Điều 642 |
Di sản đã chia mà tìm thấy di chúc, trong thời hiệu yêu cầu chia di sản | Phải chia lại theo di chúc nếu người thừa kế theo di chúc yêu cầu | Khoản 3 Điều 642 |
2. Những điểm dễ hiểu sai
Di chúc bị mất chưa chắc đã "coi như không có". Khoản 1 chỉ áp dụng khi không có bằng chứng nào chứng minh được ý nguyện đích thực của người lập di chúc. Nếu có bằng chứng khác, việc xác định phải xem xét theo chứng cứ.
Tìm thấy di chúc sau khi đã chia không tự động làm chia lại. Việc chia lại theo khoản 3 cần có yêu cầu của người thừa kế theo di chúc, và phải trong thời hiệu yêu cầu chia di sản.
Thời hiệu là mốc quan trọng. Về thời hiệu yêu cầu chia di sản, xem thời hiệu chia di sản thừa kế nhà đất.
3. Ý nghĩa với người mua nhà đất có nguồn gốc thừa kế
Điều 642 nói về quan hệ giữa những người thừa kế, không trực tiếp quy định hệ quả đối với người đã mua tài sản. Khi tài sản đã được chuyển nhượng cho người khác, quyền lợi của người mua phụ thuộc vào các quy định khác của pháp luật và tình huống cụ thể. Vì vậy, người mua nên:
Hỏi rõ có di chúc hay không và căn cứ phân chia di sản (theo di chúc hay theo pháp luật).
Xem văn bản phân chia di sản đã công chứng và thời điểm mở thừa kế.
Đặc biệt thận trọng với tài sản mới được chia theo pháp luật trong khi gia đình còn nghi vấn về di chúc.
Hỏi công chứng viên hoặc luật sư khi hồ sơ có dấu hiệu tranh chấp.
Đọc thêm: lập di chúc để lại nhà đất (nên gửi giữ di chúc ở nơi tin cậy) và bán nhà đất thừa kế.
Gia đình bạn vừa tìm thấy di chúc sau khi đã chia nhà, hoặc bạn đang định mua một căn nhà thừa kế? Liên hệ Minh Dũng Land để được tư vấn trước khi quyết định.

