Cập nhật theo Bộ luật Dân sự 2015. Bài viết mang tính tham khảo; việc phân chia cụ thể phụ thuộc vào di chúc (nếu có), thỏa thuận của những người thừa kế và hồ sơ pháp lý của căn nhà.
Cha mẹ mất để lại một căn nhà, các anh chị em đều có phần, nhưng căn nhà không thể cắt ra thành nhiều phần để mỗi người giữ một phần. Đây là tình huống phổ biến nhất khi chia thừa kế nhà đất. Bộ luật Dân sự 2015 có quy định riêng cho trường hợp di sản không thể chia đều bằng hiện vật.
1. Quy định tại khoản 2 Điều 660
Khi phân chia di sản theo pháp luật, khoản 2 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật;
nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc định giá hiện vật và thỏa thuận về người nhận hiện vật;
nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.
Trường hợp có di chúc, việc phân chia được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc (Điều 659). Bài viết này tập trung vào trường hợp chia theo pháp luật.
2. Ba hướng xử lý thường gặp
Hướng xử lý | Khi nào phù hợp | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
Chia bằng hiện vật | Nhà, đất có thể tách thành các phần đáp ứng điều kiện sử dụng và pháp luật cho phép tách thửa | Việc tách thửa đất phải đáp ứng điều kiện của pháp luật đất đai và quy định của địa phương; không phải căn nhà nào cũng chia được |
Một người nhận nhà, thanh toán phần giá trị cho người khác | Các đồng thừa kế thống nhất được giá trị căn nhà và người nhận | Thỏa thuận rõ cách định giá, số tiền, thời hạn và phương thức thanh toán cho từng người |
Bán để chia | Không thỏa thuận được việc định giá hoặc người nhận | Cần sự tham gia của những người có quyền trong giao dịch bán; tiền bán được chia theo phần của từng người |
3. Định giá căn nhà thế nào?
Luật để các đồng thừa kế tự thỏa thuận việc định giá. Các bên có thể cùng tham khảo giá giao dịch thực tế trong khu vực hoặc thống nhất thuê một đơn vị thẩm định giá. Điều quan trọng là phương pháp định giá được ghi rõ và được tất cả những người có quyền đồng ý, để tránh tranh chấp về sau.
4. Trước khi chia hoặc bán cần làm gì?
Xác định đúng và đủ những người thừa kế; nếu gia đình có con riêng, con nuôi, xem con riêng, con nuôi có được thừa kế nhà đất.
Kiểm tra thời hiệu yêu cầu chia di sản; xem thời hiệu chia di sản thừa kế nhà đất.
Lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản, ghi rõ phương án: ai nhận nhà, giá trị, khoản thanh toán cho từng người.
Nếu chọn bán, thống nhất giá bán tối thiểu, người đại diện giao dịch và cách chia tiền. Quy trình chung khi bán nhà đất còn đứng tên người đã mất, xem bán nhà đất thừa kế.
Hỏi công chứng viên và cơ quan đăng ký đất đai về hồ sơ áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Gia đình bạn đang có nhà thừa kế cần định giá hoặc bán để chia? Liên hệ Minh Dũng Land để được tư vấn, hoặc ký gửi bất động sản khi các đồng thừa kế đã thống nhất phương án bán.