Cập nhật theo Luật Nhà ở 2023 (Văn bản hợp nhất số 79/VBHN-VPQH). Bài viết mang tính tham khảo; quyền và nghĩa vụ cụ thể còn phụ thuộc vào nội dung hợp đồng thuê và pháp luật về thừa kế.
Một hợp đồng thuê nhà có thể kéo dài nhiều năm, và trong thời gian đó chủ nhà hoặc người thuê có thể qua đời. Gia đình người cho thuê thường băn khoăn có được lấy lại nhà ngay không; người đang ở cùng người thuê thì lo bị yêu cầu dọn đi. Luật Nhà ở 2023 có quy định riêng cho hai tình huống này tại Điều 173.
1. Khi chủ nhà qua đời
Theo khoản 1 Điều 173 Luật Nhà ở 2023, trường hợp chủ sở hữu nhà ở chết mà thời hạn thuê vẫn còn thì:
bên thuê được tiếp tục thuê đến hết thời hạn hợp đồng;
người thừa kế có trách nhiệm tiếp tục thực hiện hợp đồng thuê đã ký trước đó, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác;
trường hợp chủ sở hữu không có người thừa kế hợp pháp thì thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Nói cách khác, cái chết của chủ nhà không tự động chấm dứt hợp đồng thuê còn hạn. Người thừa kế "đứng vào vị trí" bên cho thuê với các quyền và nghĩa vụ đã ký.
2. Khi người thuê qua đời
Khoản 3 Điều 173 quy định khi bên thuê nhà ở chết mà thời hạn thuê vẫn còn thì người đang cùng sinh sống với bên thuê được tiếp tục thuê đến hết thời hạn hợp đồng, trừ trường hợp thuê nhà ở công vụ, các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Tình huống | Hợp đồng còn hạn | Lưu ý |
|---|---|---|
Chủ nhà chết, có người thừa kế | Người thuê thuê tiếp; người thừa kế tiếp tục thực hiện | Thống nhất người nhận tiền thuê, người giữ tiền cọc |
Chủ nhà chết, không có người thừa kế hợp pháp | Giải quyết theo Bộ luật Dân sự | Cần tư vấn cụ thể |
Người thuê chết, có người cùng sinh sống | Người cùng sinh sống thuê tiếp đến hết hạn | Không áp dụng cho nhà ở công vụ |
Có thỏa thuận khác trong hợp đồng | Theo thỏa thuận | Đọc kỹ điều khoản chấm dứt |
3. Việc gia đình và các bên nên làm
Rà soát hợp đồng thuê: thời hạn còn lại, giá thuê, kỳ thanh toán, điều khoản chấm dứt và thỏa thuận về trường hợp một bên chết (nếu có).
Thống nhất người đại diện phía người thừa kế để nhận tiền thuê và liên hệ với người thuê, nhất là khi di sản chưa được phân chia.
Đối chiếu tiền đặt cọc đã nhận và cách hoàn trả khi hết hợp đồng; xem tiền cọc thuê nhà.
Lập biên bản ghi nhận người tiếp tục thuê, tình trạng nhà và các khoản đã thanh toán.
Nếu muốn bán nhà đang cho thuê sau khi nhận thừa kế, người thuê vẫn được tiếp tục thuê đến hết hạn theo khoản 2 Điều 173; xem bán nhà đang cho thuê.
Về các quyền chấm dứt hợp đồng thuê nói chung, xem cho thuê căn hộ, nhà ở tại Quy Nhơn. Gia đình bạn đang có nhà cho thuê và cần sắp xếp lại sau khi người thân qua đời? Liên hệ Minh Dũng Land để được tư vấn, hoặc ký gửi bất động sản nếu gia đình muốn tìm người thuê mới hoặc bán nhà.